Mirakel en Monstrans. 700 jaar bloedende hostie

25 juli 1317 - 700 jaar geleden. In Viversel (Zolder) bezoekt een priester een stervende en wil hem een hostie toedienen. In een onbewaakt ogenblik raakt een omstaander de gewijde hostie aan. De hostie begint te bloeden. In allerijl brengt de priester de miraculeuze hostie, via Lummen, naar de Herkenrodeabdij. Daar komt een verering op gang, die 7 eeuwen lang zal blijven leven.

Verschillende partners in Hasselt, Heusden-Zolder en Lummen werkten samen aan een gevarieerd activiteitenprogramma naar aanleiding van de 700ste verjaardag van het mirakel.

Fietstocht 'In het spoor van de bloedende hostie'

Treed in de sporen van de priester van Viversel, die de bloedende hostie naar Herkenrode bracht. Infopanelen geven je meer uitleg over de gebouwen, muurschilderingen, kunstwerken, processies en mirakelspelen die de bloedende hostie tot leven doen komen. Voor  de bloedende hostie en de 13de-eeuwse monstrans, ga je verder naar het centrum van Hasselt.

Lus 1 – 35 km: Abdijsite Herkenrode, 94, 93, 302, Sacramentskapel, Sint-Quirinuskerk Viversel, Hoeve ‘op den Dickel’, 304, 303, Onze-Lieve-Vrouw Hemelvaartkerk Lummen, 94, Abdijsite Herkenrode

Lus 2 – 18 km: Abdijsite Herkenrode, 95, 96, Sint-Quintinuskathedraal, Het Stadsmus, Provinciale Bibliotheek Limburg, Kempische Steenweg, jaagpad, 94, Abdijsite Herkenrode

Tussen mei en september staan er op de locaties infoborden. Je kan de route dus fietsen wanneer je wil. De fietsbrochure is gratis verkrijgbaar bij Het Stadsmus, Abdijsite Herkenrode, de Provinciale Bibliotheek Limburg, de Sint-Quintinuskathedraal en de toeristische diensten van Hasselt, Lummen en Heusden-Zolder.

Heb je een fiets-gps? Download de route dan op www.routeyou.com. Je kan de brochure ook hier downloaden.
Tip: open dit bestand in Firefox of Google Chrome voor de beste weergave van de brochure.

Viversel: Mirakelspel

Meer dan 200 spelers en figuranten brengen het verhaal van de bloedende hostie tot leven in een sfeervol openluchtspel. De setting: twee jonge mensen in tijden van oorlog en hongersnood proberen een leven uit te bouwen. Het authentieke decor van het dorp Viversel brengt je zo naar de 14de eeuw. Er is ook een brochure verkrijgbaar over 700 jaar mirakel.

Opvoeringen op 4, 5, 6, 11, 12, 14 en 15 augustus om 20.30 uur
Kerkstraat, tegenover de ingang van het circuit van Terlaemen
Er is ook een publicatie over 700 jaar mirakel verkrijgbaar.


Meer informatie op www.mirakelspelviversel.be.

Viversel: Jaarlijkse sacramentsprocessie

Al voor de 40ste keer vertrekt er aan de Sint-Quirinuskerk van de parochie Viversel een Sacramentsprocessie richting Sacramentskapel – centraal op Circuit Zolder – waar de eucharistie opgedragen wordt. In de processie worden de mirakelen van 1317 uitgebeeld.

Dinsdag 15 augustus om 9.30 uur
Sint-Quirinuskerk Viversel

Lummen: Muurschilderingen in de O.L.V.-Hemelvaartkerk

In 1317 behoorde Viversel tot de parochie Lummen. Daar werden in 1995 acht muurschilderingen in de O.L.V.-Hemelvaartkerk blootgelegd, die het mirakel van de bloedende hostie en de mirakels die nadien gebeurden, vertellen. Je ziet er de knielende schapen, de verschijning van Christus in een menselijke gedaante, een waanzinnige vrouw die spontaan geneest, ...

Zondag 11 juni
De kerk is doorlopend geopend tussen 13 en 17 uur. Om 14, 15 en 16 uur geeft gids Chris Maes meer uitleg.

Abdijsite Herkenrode: Sacramentsprocessie

Tot begin deze eeuw organiseerden de kanunnikessen van het Heilig Graf jaarlijks een sacramentsprocessie. Twee dagen vóór de 700ste verjaardag van de overbrenging van Viversel naar Herkenrode, neemt de Erfgoedkring Herkenrode-Kuringen het initiatief om die traditie éénmalig te herhalen. Het Heilig Sacrament wordt over het domein gedragen, met zang, muziek, vaandels, schilden en bloemen.

Zondag 30 juli 2017 aan de kloosterkerk van het Heilig Graf
Meer informatie op www.abdijsiteherkenrode.be.

Hasselt: expo 'Mirakel en Monstrans. Het verhaal van een Vlaams topstuk'

In Herkenrode bewaarde men de bloedende hostie in een gouden monstrans die de abdissen enkele decennia eerder in Parijs besteld hadden. Die torenmonstrans vind je vandaag in Het Stadsmus en is door de Vlaamse overheid als topstuk erkend. In de expo krijgen de monstrans en het mirakel van de bloedende hostie een brede en internationale context. Een eye opener voor wie nieuwsgierig is naar één van de oudste erfgoedobjecten van Hasselt.

Van 20 mei t.e.m. 27 augustus 2017
Het Stadsmus
€ 5

Hasselt: publicatie 'Mirakel en Monstrans. Het verhaal van een Vlaams topstuk’

Naar aanleiding van de gelijknamige expo in Het Stadsmus plaatst Tony Waegeman de monstrans in een bredere context. Wetenschappelijk onderzoek verbindt de monstrans met de koninklijke ateliers van Filips III in Parijs. Ze is onlosmakelijk verbonden met de devotie rond het heilig sacrament en de instelling van het kerkelijke feest van Sacramentsdag. Tony Waegeman schetst de oorsprong van deze toewijding, de waarheden achter de hostiemirakelen en de rituelen die eruit volgen.

24 euro
Verkrijgbaar bij Het Stadsmus, Toerisme Hasselt, Standaard Boekhandel

Hasselt: lezingenreeks '1317’

Alejandro Chávez Sáenz (Vormingplus Limburg) neemt je mee naar de 14de eeuw. Rond 1317 kenden onze streken extreem natte zomers en koude winters, met grote gevolgen voor de landbouw en de economische situatie. De tweede lezing gaat over de relatie tussen de Kerk, kunst en architectuur in de 14de eeuw. De monstrans die eeuwenlang de bloedende hostie droeg, wordt geanalyseerd.

Lezingen op 27 juni en 22 augustus in Het Stadsmus (19 - 21 uur)
€ 5, incl. toegang voor expo 'Mirakel & Monstrans. Het verhaal van een Vlaams topstuk'
Inschrijven via
www.vormingplus-limburg.be – 011 56 01 00

Hasselt: expo 'Devotie in beeld'
 
De Provinciale Bibliotheek Limburg toont 19de- en 20ste-eeuwse prenten en boeken uit haar erfgoedcollecties om de Limburgse devotie in beeld brengen. Behalve de Virga Jessefeesten en het Heilig Sacrament van Mirakel komen ook Onze-Lieve-Vrouw van Tongeren, Onze-Lieve-Vrouw van Kortenbos en andere vereringen van Onze-Lieve-Vrouw en Limburgse heiligen aan bod. Tijdens de openingsuren is er een replica van de aflaatbrief van Herkenrode te zien.

Van 20 mei t.e.m. 16 september 2017
Provinciale Bibliotheek Limburg

www.limburg.be/pbl

Hasselt: lezing ‘De graven van Loon & devotie' (dr. Jan Vaes)
 
De graven van Loon konden zich dankzij strategische leencontracten, de stichting van steden en een uitgekiende huwelijkspolitiek opwerken in het Duitse Rijk. Jan Vaes, auteur van het standaardwerk ‘De graven van Loon’ (2016), licht historische bronnen en vermakelijke anekdotes toe en daarbij krijgt ook de devotie in Limburg aandacht.

Zaterdag 9 september 2017 – 14 uur
Provinciale Bibliotheek Limburg

Inschrijven via pbllezingen@limburg.be - 011 29 59 50
www.limburg.be/pbl

Hasselt: spektakel 'De sprekende klok'

Toen de priester in 1317 aankwam in Herkenrode begon één van de klokken spontaan te luiden. Vandaag hangt die klok in de Sint-Quintinuskathedraal. In een spektakel komt de klok tot leven en vertelt ze haar verhaal, waarbij ze ondersteund wordt door de muzikale klokken van de beiaard.

18 augustus 2017 om 19 uur. Gratis te beleven op de Vis- en Fruitmarkt (rond de Sint-Quintinuskathedraal)

Hasselt: bebloeming in de Sint-Quintinuskathedraal
 
Bij elk zevende jaar tonen bloemschiksters hun kunnen in alle Hasseltse kerken. In de Sint-Quintinuskathedraal is de verering van de miraculeuze hostie het thema. Ontdek de florale creaties in de kerk die sinds de 19de eeuw werd ingericht als het nieuwe Herkenrode. Ook het barokaltaar uit Herkenrode van meester Jean Delcour (1627-1707) in de Virga Jessebasiliek is uitzonderlijk bebloemd.

Van 5 tot en met 20 augustus dagelijks vrij toegankelijk tot 22 uur
Kijk op www.virgajessefeesten.be als je een bezoek wil combineren met een van de vele concerten of vieringen.

Hasselt: stadswandeling voor groepen: 'Mirakel & Monstrans, de bloedende hostie'

Het jaar 1802. Fons van Dikkel gaat op zoek naar de bloedende hostie. Jouw groep stapt in zijn voetsporen. De gids helpt je om het verhaal van Fons en zijn zoektocht te reconstrueren. Slagen jullie erin om de verdwenen hostie op te sporen?

Max. 25 deelnemers / €3 p.p. + €60 voor de gids (inclusief kort bezoek aan de expo 'Mirakel en Monstrans. Het verhaal van een Vlaams topstuk')
Meer informatie en boekingen: visithasselt.be/nl/geleide-themawandelingen-hasselt

Hasselt: boekpresentatie 'Het Heilig Sacrament van Herkenrode 1317-2017. Een historische en kunsthistorische benadering’

Guido Caluwaerts kadert het verhaal en de volkse legenden over de wonderbaarlijke hostie aan de hand van historische documenten. In een tweede deel brengt hij de kunst die zich ontwikkelde rond de verering van de mirakelhostie in beeld.
De publicatie is een uitgave van Herkenrode vzw.

Zaterdag 24 juni om 10.30 uur in Het Stadsmus

Hasselt: Symposium ‘Sacra 700 - Van aanbidding tot evangelisatie'

De Hasseltse Sacramentsbroederschap organiseert een symposium over eucharistische aanbidding en nieuwe evangelisatie. Sprekers zijn de auteur Robert Lemm (Nl), mgr. Dominique Rey, bisschop van Fréjus-Toulon (Fr), mgr. Philip Egan, bisschop van Portsmouth (GB) en E.P. prof. dr. Karel Wallner (At). De thema’s vind je op www.sacra700.be.

Zondag 23 juli: symposium en processie
Radisson Blu Hotel Hasselt 
Toegang gratis

Van 23 juli tot en met 25 juli: 40-uursaanbidding
Virga Jessebasiliek en Sint-Quintinuskathedraal
Meer informatie op
www.heiligsacrament.be

Hasselt: Psallentes brengt muzikale ode aan het Heilig Sacrament van Mirakel
 
In 1246 werd Sacramentsdag een officiële kerkelijke feestdag. Daar hoorde ook een officie bij, dat door de Luikse monnik Jean de Cornillon gecomponeerd werd. Het gregoriaanse koor Psallentes brengt, onder leiding van Hendrik Vanden Abeele, het soepele, verzorgde en expressieve officie tot leven en dat uit een handschrift uit Tongeren van ca. 1300, dat in de Koninklijke Bibliotheek van Den Haag bewaard wordt.

Dag van de Religieuze Muziek
12 augustus - Minderbroederskerk - 22.45 uur
€ 5 – tickets vanaf 1 mei te koop bij Toerisme Hasselt

www.virgajessefeesten.be

 

Hasselt: fotokunstwerk Bas Meeuws

Bas Meeuws, fotokunstenaar, maakte een fotokunstwerk waarbij de miraculeuze hostie terug in de monstrans van Herkenrode werd geplaatst, omringd door bloemen. Het resultaat is te zien in de Sint-Quintinuskathedraal. Deze expo loopt nog tot eind augustus.

Hasselt: expo 'Celibataire diva's'

Kunstgalerij De Mijlpaal brengt actuele kunstenaars samen, die het altijd aanwezige spanningsveld tussen het spirituele en het wereldlijke in een beklijvende scenograe tot leven brengen. De setting: het refugehuis van Herkenrode, waar de celibataire diva’s van weleer – de machtige abdissen met gevoel voor praal - ooit thuis waren.

Refugehuis Herkenrode, Maastrichterstraat 100
van 1 juli t.e.m. 3 september (donderdag - zondag, tussen 14 en 18 uur)
tijdens de Virga Jessefeesten (5 t.e.m. 20 augustus): elke dag tussen 14 en 18 uur, en na afspraak

Meer info: www.celibatairedivas.be

In memoriam: Jef Arras (1931-2017)

Vroeg in de tweede helft van de 20ste eeuw kreeg een jonge historicus uit Lier, Jef Arras genaamd, een aanstelling als leraar geschiedenis en esthetica in het toenmalige St.-Jozefscollege in Hasselt. Tot aan de vooravond van de 21ste eeuw hebben letterlijk duizenden puberende jongelui uit Hasselt en omstreken via die Jef Arras kennis gemaakt met de Egyptische farao’s, de Griekse stadsstaten, de Romeinse keizers, allerlei Karels, Lodewijken en Filipsen met hun verwarrende nummers, rare prins-bisschoppen, heldhaftige veldslagen en revoluties die meestal op een andere datum plaats hadden dan je op het examen dacht te weten.

Dan vergeet ik nog de Dorische en Ionische zuilen, gotische kathedralen, sombere kastelen, godvrezende kloosters, bloeiende steden en een stoet beeldhouwers, schilders, musici, dichters en filosofen. Ook die stonden in zijn takenpakket, al dan niet vergezeld van lichtbeelden of krakende fonoplaten.

Een strenge leraar was meneer Arras niet. Hij kon hoogstens uit zijn slof schieten als een van die pubers weer eens de Franse revolutie situeerde in de middeleeuwen of Karel de Grote in de 19de eeuw. Maar dat was dan, denk ik, meer uit wanhoop voor zoveel domheid dan uit colère.

Ruim een halve eeuw geleden was ik één van die pubers, maar veel moeite met de tijdslijnen heb ik nooit gehad. Ik heb er zelfs een levenslange grote interesse voor geschiedenis en kunstgeschiedenis aan overgehouden, dank zij het onverdroten enthousiasme waarmee "den Arras"  ons bleef bestoken. Hij schudde de grote historische verbanden tussen kloosters en paleizen, tussen oorlogen en kastelen, tussen koningen en kunstenaars schijnbaar moeiteloos uit zijn mouw, puttend uit zijn  fenomenale geheugen.

Een jaar of tien nadat ik de collegepoort met enige opluchting definitief was buiten gestapt, sleurde Wim Van Lishout, een andere illustere collegeleraar, mij mee in het avontuur van een nieuw stadsmuseum voor Hasselt.

En daar kwam ik die Jef Arras weer tegen. Hij bleek ook na zijn uren intensief met kunst en geschiedenis bezig te zijn, wat niet van alle leraars geschiedenis kan gezegd worden. Meneer Arras werd gewoon Jef, maar ook nu bleef hij iedereen bestoken met zijn enthousiasme voor alles waarvan hij vond dat het niet kon ontbreken in een stadsmuseum die naam waardig.

We hebben de voorbije 35 jaar véél samen vergaderd over ons museum. Neem van mij aan dat in veel van wat u in dit huis kan zien de hand van Jef zit.

Jef zag het soms veel groter dan onze zeer bescheiden middelen ons toelieten en meer dan eens heeft hij sommige stukken dan maar zelf gekocht.

Met als resultaat dat veel bestuurders telkens lichtjes gegeneerd waren over hun eigen krenterigheid. Ik vermoed trouwens sterk dat de mensen van het Virga Jessecomité soortgelijke ervaringen moeten hebben.

Later bleek dat Jef als kunstverzamelaar absoluut het tegengestelde van een egoïst was. Onder het mom van “het ligt thuis in de weg” kwamen met de regelmaat van een klok allerlei stukken uit zijn eigen collectie toch in ons museum terecht.

Ik heb het niet nagevraagd, maar het aantal inventarisfiches in onze AdLib waar bij vermeld is “schenking Jef Arras” moet intussen indrukwekkend zijn.

Dank zij Jef heeft Het Stadsmus bvb. een zeer respectabele verzameling opgebouwd van kleingrafiek, vooral ex librissen. En het is geen toeval dat daarin de naam Hedwig Pauwels vaak terugkomt.

Toen Jef een paar jaar geleden besloot om zijn Hasseltse residentie te sluiten en terug te keren naar zijn roots tussen de Grote en de Kleine Nete, zwol de stroom schenkingen plots nog aan. Ditmaal was het argument  “ge denkt toch niet dat ik dat allemaal ga verhuizen naar een klein appartement in Lier?”

Hier in Hasselt verdient hij eigenlijk een klein standbeeldje, al zullen we er dit keer helaas niet “schenking Jef Arras” kunnen bijschrijven. En als dat beeldje er niet komt, Jef zullen we ons even goed nog heel lang herinneren als een een fijne uomo universalis en als een stevige pijler onder Het Stadsmus.

Michel Ilsen.