Error showing flash-object.
  • THUIS
  •  » UIT DE COLLECTIE HASSELT
NL |  FR |  DE |  EN

Spionage van Hasselaar Frans Massy redde honderden leven in de Elzas in 1915

Internationale hulde

Op 1 maart vond op het Oud Kerkhof een internationale huldiging plaats voor de Hasseltse spion en kapper, Frans Massy. De huldiging werd bijgewoond door het Franse bataljon, dat dankzij Massy's inlichtingen in 1915 een belangrijke positie in de Elzas op de Duitsers kon heroveren

Frans Massy

Frans Massy had tijdens de oorlog een kapperszaak aan de Koningin Astridlaan. De Hasseltse burgerij kwam bij hem over de vloer en ook de Duitse militairen die in de stad ingekwartierd waren. Niemand wist dat Frans lid was van het spionagenetwerk ‘The Cereal Company’, dat via de brievensmokkel langs het neutrale Nederland, de Noordzee en Groot-Brittannië, inlichtingen aan de geallieerden probeerde te verschaffen.

Op een dag vertelde een jonge Duitsers dat zijn familie in de Elzas bijna gek werd van het onophoudende kanongebulder.  Ogenschijnlijk ongeïnteresseerd besloot Frans Massy meer informatie over zijn familie en thuisfront te ontfutselen. En op een dag kwam de Duitse militair aan met een postkaart, waarop zijn dorp … en ook de kanonnen waar hij eerder van sprak, aangeduid stonden. Frans Massy – brengt ‘The Cereal Company’ op de hoogte. Er worden meteen schetsen gemaakt op basis van de kaart en aangevuld met de informatie die de soldaat nietsvermoedend vertelde.

Een samenvallende puzzel

De informatie zou de slag om de Elzas bepalen. Al duurde het dus tot 2017 voordat dat verband aan het licht kwam. De puzzel viel in elkaar tijdens een ontmoeting in het kader van een Frans-Belgische defensiesamenwerking in 2017. De Belgische delegatie van het Md Bataljon Carabiniers Prins Boudewijn Grenadiers ging op bezoek bij de Franse zustereenheid, het 152ste infanteriebataljon Les Diables Rouges, dat in 1915 zware verliezen leed in de slag om de Elzas. 

Hasselaar Kris Leenaers was lid van de Belgische delegatie: ‘In onze gesprekken met de Franse delegatie kwam de zware strijd om de heuvel Hartmannswillerkopf, op de grens tussen Frankrijk en Duitsland, geregeld ter sprake. We bezochten het monument voor de vele duizenden doden en gewonden die begin 1915 vielen aan beide zijden. Het was een bloederige strijd en de Fransen slaagden er ondanks vele pogingen niet in om de heuvel, die sinds het begin van de oorlog in het bezit was van de Duitsers, te heroveren. Tot er plots essentiële informatie kwam, waarmee de Franse oversten het Duitse geschut konden lokaliseren. En toen begon er bij mij een lichtje te branden.’

Erfgoedprojecten

Kris Leenaers is militair, maar daarnaast ook gepassioneerd door de geschiedenis van Kuringen en Hasselt. Sinds enkele jaren zet hij zich in het bijzonder in voor erfgoedprojecten rond de Eerste Wereldoorlog. ‘We zijn als Limburgers wat te bescheiden, want ook hier zijn tijdens de Groote Oorlog belangrijke zaken gebeurd. Het verhaal van Frans Massy is een mooi voorbeeld van een individuele actie die de loop van de geschiedenis veranderde.’

Samen met het studenten lerarenopleiding van de hogeschool PXL werkt hij al enkele jaren rond de Eerste Wereldoorlog. In 2017 werkten de studenten pakketten uit rond Frans Massy. Kris: 'Uiteraard is het te hopen dat het verhaal van Frans Massy en zijn moedige spionage via de jonge leerkrachten doorgegeven wordt aan toekomstige generaties.'

Meer informatie over Frans Massy en de Hartmanswillerkopf vind je via deze link: https://sites.google.com/view/frans-massy/homepage.

 

Twee collectiestukken uit Het Stadsmus op reis naar 's Hertogenbosch

Op 16 februari opende in Het Noordbrabants Museum in 's Hertogenbosch de expo 'Geloven in vriendschap', over het 700-jarige bestaan van het Illustre Lieve Vrouwe Broederschap. Het broederschap bezit een collectie met eeuwenoude stukken. Net als zijn voorgangers is koning Willem-Alexander lid van het broederschap. Hij opende de expo dan ook en zag onder meer twee stukken bruiklenen uit Het Stadsmus: het portret van het Virga Jessebroederschap en een scepter voor het Virga Jessebeeld

Expo 'Geloven in vriendschap. 700 jaar Zwanenbroeders in 's Hertogenbosch'
17 februari tot en met 3 juni 2018

Het Noordbrabants Museum
Verwersstraat 41

’s-Hertogenbosch
+31 73 6877 877
http://www.hetnoordbrabantsmuseum.nl/bezoek/tentoonstellingen-activiteiten/tentoonstellingen/geloven-in-vriendschap

The Accident: kunstwerk van Koen Vanmechelen in de spiegelzaal 

‘De aankoop van dit kunstwerk past in ons om werk van kunstenaars met een band met Hasselt op doordachte manier te verzamelen,' zegt Ann Delbeke, directeur van Het Stadsmus. Koen Vanmechelen werkte jarenlang in Hasselt en de museale kiem van zijn werk met kippen ligt in Hasselt. Voor een stadmuseum met een aanzienlijke collectie hedendaagse kunst een must, dus.’ 

Koen Vanmechelen: ‘In een stadsmuseum duik je de geschiedenis in en krijg je inzicht in de ziel van een stad. The Accident komt in een zaal met de bustes van de Hasseltse burgemeesters sinds 1830. Een interessante parallel. Met hun zoektocht naar een balans tussen de krachten en de macht die in een stad het leven maken, hebben de burgemeesters het DNA-snoer van de stad gemaakt. Die niet altijd evidente zoektocht om het algemene belang te dienen, is het offer dat ze brachten – het zwaard. Dat is transparant, onzichtbaar, omdat de focus altijd ligt op de pracht en praal van de job: de veren en de kam.'

The Accident maakt deel uit van het Cosmopolitan Chicken Project (CCP), waarin Koen Vanmechelen al enkele decennia de grenzen tussen wetenschap en kunst verlegt. Het project kreeg zijn museale doop in 1999 in Hasselt, met een tentoonstelling in het voormalige Provinciaal Museum voor Beeldende Kunst (vandaag Z33). De kruisingen van het DNA van de kip zijn een metafoor voor uitwisselingen en versmeltingen van culturen waarbij identiteit centraal staat.
Koen Vanmechelen werd al verschillende keren geselecteerd voor de Biënnale van Venetië en de band die hij met Hasselt heeft, krijgt nu een gezicht met The Accident in Het Stadsmus.‘Het is schitterend dat Hasselt dit werk koopt,” zegt Koen Vanmechelen. ‘Hasselt is de stad waar ik in België mijn museaal parcours startte en tot eind 2016 mijn werk aan de Kanaalkom kon uitbouwen.’ 

Foto's: Koen Vanmechelen, Roland Hermans

De collectie van Het Stadsmus telt intussen duizenden stuks. Maar in Hasselt zit ook heel wat erfgoed in andere collecties.

We lichten voorwerpen, verhalen, tradities eruit en plaatsen ze in de kijker.

Vier keer per jaar laat Het Stadsmus bovendien een expert aan het woord over een collectiestuk of een opvallend stukje Hasselts erfgoed. Een overzicht van de geplande lezingen vind je hier. Bij elke lezing hoort ook een publicatie, die kan je hier bekijken.

Twee nieuwe burgemeesterbustes: Steve Stevaert en Herman Reynders

Zoals de traditie het al sinds 1905 wil, laat de Stad Hasselt van alle burgemeesters sinds de Belgische onafhankelijkheid in 1830, een buste maken en bewonderen in Het Stadsmus. ‘Sinds eind september 2017 vervolledigen Steve Stevaert (burgemeester van 1995 tot 2005) en Herman Reynders (dienstdoend burgemeester van 1998 tot 2005 en burgemeester van 2005 tot 2009) het rijtje in het museum. 

In 1905, 75 jaar na de Belgische onafhankelijkheid, werd aan de Hasseltse beeldhouwer Emile Cantillon (1859 -1917) gevraagd tien bustes te maken, van de burgemeesters vanaf 1830. Aanvankelijk waren de bustes bedoeld voor het stadhuis. Toen in 1909 het eerste stedelijke museum openging, bleef dat zo. Pas bij de opening van het Provinciaal Museum, werden de burgemeesters museumcollectie. Later kwam de provinciale collectie opnieuw naar de stad en sinds de opening van het Stedelijk Museum Stellingwerff- Waerdenhof in 1982 – dat is de voorganger van Het Stadsmus – staan de burgemeesters opgesteld in de spiegelzaal. 

Beeldhouder Gerard Moonen zorgde voor de opvolgers: Jozef Bollen, Paul Meyers en Louis Roppe. En nu dus ook van Steve Stevaert en Herman Reynders. ‘Ik werk meestal in brons, en dat heb ik hier ook gedaan. Ik heb bij het portretteren met een aantal zaken rekening gehouden, om de burgemeesters zo herkenbaar mogelijk te maken. Zo kreeg de buste van Steve Stevaert een rolkraagje en is het bovenste knoopje van Herman Reynders’ hemd niet dicht. Niemand zal moeite hebben de burgervaders te herkennen.’

Over de bustes van Emile Cantillon verscheen al een Kunst en Erfgoed in de Kijker (nr. 68, Jo Rombouts). Voor een volledige lijst van de publicaties uit de lezingenreeks, klik je hier

Foto's: Roland Hermans

 

 

 

Objecten expo 'Dokter Bamps verzamelt' online blijvend raadpleegbaar

Erfgoedplus en Het Stadsmus bundelden de objecten die op de expo 'Dokter Bamps verzamelt' getoond werden, in een online virtuele catalogus. Zo blijft de tijdelijke, herzamelde collectie voor iedereen zichtbaar en raadpleegbaar.

Meer informatie vind je op Erfgoedplus.